أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

11

قانون ( فارسى )

ليفهاى طولى و در درازا ، خوراك وارده را به سوى پايين مىكشند . ليفهاى طبقهء بالايى - كه پهناورند - هول مىدهند و در پايين دادن خوراك به نيروى كشنده كمك مىنمايند . مرى در انجام وظيفهء دومى - كه برآوردن خوراك است - بيشتر از عمليات بلعيدن زحمت مىكشد . زيرا بلعيدن و به پايين فرستادن خوراك طبيعى است و دو گروه از ليف كشنده و دفع‌كننده در انجام آن همكارى مىكنند . امّا در برآوردن خوراك كه خارج از روند طبيعى است ، كشنده كارى ندارد و تنها طبقهء بالايى و پوششى - كه ليفهايش پهناورند به كار مىپردازد - و برآوردن را از راه دهان انجام مىدهد . فصل چهارم دشوارى بلعيدن از گدار تنگ گاهى رخ مىدهد كه راه واردات مرى تنگ مىشود و بلعيدن با مشكلاتى روبه‌رو مىگردد . سبب تنگ شدن گدار و با دشوارى روبه‌رو شدن بلعيدن ، يكى از سببهاى زير است : الف - سبب در خود مرى است و تنگ شده است . ب - سبب از تأثير همسايگان است . ج - يكى از انواع سوء مزاج است كه بسيار زياده‌روى كرده است . اگر سبب در خود مرى است ، چند احتمال دارد : 1 - ورم در مرى پديد آمده . 2 - خشكيدگى به حدّ زياد بر مرى روى آورده . 3 - رطوبتهاى مرى از تب و غيره برچيده شده‌اند . اگر سبب تنگ شدن گدار بلع ، سوء مزاج شديد است ، انواع سوءمزاجها را بايد در مرى جستجو كرد كه كدام است . بايد كاهش نيرو ، از بين رفتن نيرو و به ويژه در مراحل نهايى بيماريهاى بدخيم و شديد و وخيم و هراسناك باشد كه سبب بيمارى مرى شده است و مرى تنگ گرديده است . اگر سبب از اندامان همسايه است ، فشارى بر مرى وارد آمده است و سببش قبلا : 1 - ورم در ماهيچه‌هاى حنجره است ، چنان‌كه در خفگىها ( خوانيق ) رخ مىدهد . 2 - شايد همراه نفس‌تنگى باشد . 3 - شايد از اندامان گردن روى دهد . 4 - ممكن است از لغزيدن مهره به سوى داخل باشد . 5 - مادهء باد در پيرامون مرى به هم آمده و فشار بر مرى آورده است . 6 - يا تشنج و كزاز در راه است و يا سر رسيده است ، زيرا اكثرا يكى از پيش‌درآمدهاى تشنج و كزاز تنگ شدن مرى است .